E verteta te ben te Lire

“Nuk mund të ndërtojmë një komunitet politik pa krijuar më parë një komunitet moral”

HEGEL

Ishte një periudhë kaq poliedrike ajo e vitit ’89 e më pas, kur secili jo vetëm shpresoi, por filloi ta përfytyrojë epokën pasardhëse si e donte, si duhet të ishte, sidomos ndaj ëndërrimit për lirinë e lëvizjes e për pak begati kundrejt varfërisë, që në atë kohë arriti një lloj si në momentet e pas Luftës së Dytë Botërore. Kaosi ishte normaliteti i asaj kohe. Veç të mos kishte viktima. Ekstremi i majtë ishte gati për konfrontim luftarak, për çka desh e linçuan R. Alinë në mbledhjen pas rënies së bustit të E. Hoxhës, të ardhur nga të gjitha rrethet e Shqipërisë, si sekretarë partie apo kryetarë komitetesh ekzekutivë. Dhe kjo do kish ndodhur vërtet, sepse ai ishte përgjegjësi i zhvidhosjes paraprake të statujës për ta bërë sa më të gatshme për t’u tërhequr zvarrë. Por, ishte N. Hoxha që i doli për krah Ramiz Alisë me qëllimin e madh për të mos u derdhur gjak. “Pa gjak, – thoshte ajo,- Ramizi
“Nuk mund të ndërtojmë një komunitet politik pa krijuar më parë një komunitet moral” HEGEL

585

është vazhduesi i Enverit. Ju duhet të kuptoni që ra komunizmi, por jo pushteti ynë. Ne do ta mbajmë atë me çdo kusht duke iu përshtatur kohës. Me dy tre parti më shumë, por të formuara nga ne, domethënë dhe nga ju”. Kështu ajo i hedh hi syve rezistencës, ç’është e vërteta të panevojshme për bustin e E. Hoxhës. Kur turma iu vërsul shtëpisë së Enverit, sërish Nexhmija iku nga shtëpia me alibinë principale se s’dua të derdhet gjak para shtëpisë së E. Hoxhës. Ndaj, Nexhmija iku nga shtëpia zyrtare e E. Hoxhës dhe u strehua prej R. Alisë 4-5 ditë në Dajt, pastaj në ish-rezidencën tjetër të E. Hoxhës, në vilën 4, pranë Pallatit të Brigadave. Në këto kushte dëgjoja Edi Ramën, fillimisht i vetmi protagonist që fliste te “Zëri i Amerikës” aspak kundër komunizmit, por vetëm kundër E. Hoxhës. Ia them këtë N. Hoxhës, pasi kisha vajtur dy herë te R. Alia për këtë qëllim që tranzicioni nuk po zhvillohej ndershëm. Përse ky kaos i stimuluar? Pse çdo gjë fokusohej kundër E. Hoxhës që kishte 5 vjet që kish vdekur , pasi kish lënë amanete historike për hapjen e Shqipërisë?! Nexhmija zijonte (“mbante zi” për Enverin) duke lënë shtëpinë e tij e strehohet fillimisht në “shtëpinë e Ramizit”, në vilën 4. Ndonëse shihja e kuptoja gjithçka, për atë moment në lidhje me këta të dy për lëvizjet historike që duhet të bënin e realisht po i zhbënin, ishte detyra ime t’i thosha çka mendoja: “- Shihe Ramiz Alinë si armik e jo si mik! Tërhiqu në një apartament popullor dhe jeto moshën 70vjeçare e tutje me ne të gjithë bashkë! Mos u mer me politikë! Le të bëjë Ramizi çfarë të dojë. Nuk na takon më ne”. Ajo më përgjigjej: “- Jo e ke gabim, Ramizi na mbron! Ai më ka lejuar të jetoj në këtë vilë”. Kurse kur i fola për Edi Ramën si shoku i

586

ngushtë i nuses së saj dhe mbesës së Ramizit, që shan vetëm Enverin dhe jo komunizmin te “Zëri i Amerikës”, Nexhmija si një kukull e kurdisur, tha: “- E ke gabim, atij ashtu i duhet të flasë, por familjen tonë e ka në patronazh. Ai iu ka thënë studentëve se jemi kundër Enverit, por jo kundër familjes! Prandaj, Edi Rama është “toni””. (një prej “tanët”-ve në rinovim) Unë e Toli kishim dalë me kohë nga shtëpia e Enverit e jetonim te prindërit e mi. Iliri me Pranverën futeshin fshehur si minj në shtëpinë e Enverit, me grila të mbyllura e duke hapur sa më pak drita elektrike. Kjo për aq kohë sa Ramizi t’iu përgatiste një tjetër vilë Blloku, vilën 6. Kur Sali Berisha i çoi te pularia, kjo u bë vila e OSBE-së. Ishte ajo kohë e çuditshme kur mund të dëgjoje të gjitha llojet e komenteve dhe të sharjeve përveç revanshit antikomunist që sundonte mbi gjithçka. Një ditë më takon në rrugë një oficer dhe më thotë: – Ti ke qenë nusja që donte Enveri më shumë, je dhe motra e Fatmirit që nuk do të ta lejonte kurrë. S’të vjen turp që ulesh këmbë mbi këmbë e pi uiski me Edi Ramën te 15 katëshi? – Më vjen keq, – i thashë, – po më ngatërroni me nusen tjetër, se unë jo vetëm nuk e njoh Edi Ramën, por nuk do denjoja të ulesha kurrë me të, e jo më të pi uiski të cilin se vë në gojë. – Më fal! – tha. -Më fal, për gabimin, por problemi mbetet. Po! – i thashë. – Problemi mbetet! Unë kam qenë nga kundërshtarët më të ashpër të Edi Ramës, sikurse R.Alisë e N.Hoxhës, ndonëse jam e majtë. Por, ka qenë një kohë që Rama më hyri në sy si “gjenerator zhvillimi” çka ishte vetëm kohët e para si kryetar bashkie. Filluar si ministër i Kulturës e kam parë si rrezik destruktiviteti, përderisa detyroi të futen në grevë urie artistët, plejadë që konsiderohet nderi i kombit. Me

587

motivimin që jemi kapitalizëm e jo socializëm, ai jo vetëm nuk respektoi kërkesat e tyre, por restriksionet u theksuan. Hyrja në grevë e artistëve nuk i prekte asnjë nerv, nuk kuptonte asnjë domethënie flagrante të këtij fakti, veç delirit të paekuilibruar në funksion të vetos së tij. Sot na premton se do të qeverisë në mënyrë sa më “socialiste”, çka do ta shohim! Ishte fundviti ’89, pra pas rënies së murit të Berlinit. Kisha ende postin e zëvendësdrejtores së ATSH-së dhe po zbrisja për drekë në shtëpi me makinën e punës. Rrija gjithmonë e ulur përpara, krah shoferit, njeri i mrekullushëm ky, që dhe sot nderohemi reciprokisht.Tek kryqëzimi midis Lanës dhe hotel “Dajti-t”, na del përpara një individ si kloshar i stërgjatë, me buzëqeshje të papërgjegjshme në fytyrën e tij pa asnjë lloj transmetimi human. Ky njeri, tejet i gjatë, përkulet gati në gjunjëzim përpara makinës, ndërsa ajo ndaloi duke mbajtur frenat aq sa fërshëllyen rrotat. Përkulja me përpjekje ekstreme, me lëvizje këmbë e duar, për t’i ngjarë veneracionit “mbretëror” ishte sa e papritur, e çuditshme, aq edhe domethënëse si sarkastike e këtij komediani. Përulësia ironike e atij njeriu ishte një reverancë ndaj meje, që praktikisht më bllokoi rrugën. Kundrejt habisë sonë, personi i çuditshëm më pas u hoq mënjanë duke ecur mbrapsh me po atë buzëqeshje reverance, mbetur mbrapa në ajër si buzëqeshja e maces, edhe pasi macja zhdukej te “Liza në botën e çudirave”. Buzëqeshja e mbetur mbrapa kur makina u nis, ishte e Edi Ramës dhe reveranca siç kuptohet ishte e tij. Në informacionet që merrja në çdo çast në ATSH, kryesisht ato të “Zërit të Amerikës”, ky personazh, pjellë politike e N. Hoxhës dhe R.Alisë, i programuar prej tyre

588

për të kapur kreun e PD-së krahas Gramoz Pashkos dhe Arben Imamit, fliste jashtëzakonisht zi për E.Hoxhën, e në të njëjtat ditë shoqëronte deri në rezidencën e E.Hoxhës gruan e djalit të madh të tij, njëkohësisht mbesë e R.Alisë. Suksesori dhe e veja e E. Hoxhës, pas vdekjes së tij, i kishin atribuar mbesës së të parit njëkohësisht nuses së të dytës pozicion të posaçëm zyrtar si drejtoreshë e gjithë muzeve të Shqipërisë, përveçse ndërlidhëse klandestine për fushatën me qëllim antipopullor kundër E.Hoxhës, me Edi Ramën, meqë kishin lidhje të ngushtë. Dhe jo vetëm me të, por edhe me Ardian Klosin e Blendi Gonxhen etj. Disa prej meshkujve të kapur prej saj, kryesisht nëpërmjet orgjive në ’90-n apo më vonë, kanë rrezikuar si dëshmitarë që nuk iu janë përgjigjur në gjithçka rikatimit konstant prej “Tanët”-ve deri sa kanë përfunduar në “aksidente” vdekjeprurëse, si Maks Kroi (ndonëse ishte djali i Haxhi Kroit, sekretarit besnik të E. Hoxhës), apo të varur në litar prej terrorit të saj, si Ardian Klosi, nipi i R. Alisë. Drejtoresha e muzeve nuk ishte në gjendje të thurte vetë as dy fjalë po të mos ishin përmendësh, por rolin e korrierit të manipulimit e kryente shumë mirë, përveçse “privatizimin” e gjithë muzeve shtetërorë nëpërmjet saj nga R. Alia, Nexhmija dhe Rama. Përveç orgjive organizuar në muzetë, këta nxirrnin jashtë kufijve të Shqipërisë vepra arti me vlerë si pasuri shtetërore e kombëtare, filluar nga muzetë e Tiranës, Ardenicës, Korçës, Apollonisë, Butrintit etj. Vetëm “Peshtafi i Gllavenicës” nuk suksesoi. Për të shpëtuar veten e hodhën nga dritarja e shtëpisë ku e kishin fshehur. Pra, Rama i lidhur kaq ngushtësisht me nusen e N. Hoxhës, prej karakterit të tij nuk mund të njihte barriera morale ndaj askujt, e

589

sidomos ndaj nuses tjetër të Enverit, që nuk e kish përfillur kurrë. Ndaj, reveranca karshi meje ishte një gjest karshillëku pa barriera etiko-morale. Ishte ngacmim i qëllimshëm që binte ndesh edhe me të drejtat e njeriut me kuptimin se kush je ti që del kundër nesh. E gjithë kjo pse e dinte mirë që unë isha kundër veprimeve të atij vetë, N. Hoxhës dhe R. Alisë në qëllimin për të qorrollepsur popullin. Përveç habisë e fyerjes, pikërisht kjo më bëri të ndjej fort këtë “reverancë” tallëse. Aq fort, sa ndjeva njëkohësisht se do të vinte një ditë shlyerje. Më vonë, (pasi mbeti me gisht në gojë në tentativat për të kapur kreun e PD-së) ky kloshar i tërhequr prej Nanos nga basifondet e Parisit, uzurpoi Partinë Socialiste, e synoi për kryeministër. Ndërkaq, do të më kishte problem të madh, si kockë në grykë, mua, nusen e djalit tjetër të Enverit, së cilës i bëri reverancë, sepse bënte drejtësisht vetëm jetën dhe punën e saj duke luftuar amoralitetin politik me penë. Për këtë arsye, ndaj meje ka qenë persekutori e ikuizitori sistematik mediatik. Inspiruar prej Koço Kokëdhimës, realisht ky truri i tij dhe imagologu i N. Hoxhës, e të ndjerit R. Alia. Dua të them që me “buzëqeshjen” e reverancës mbetur tej 20 e kusur vjet prapa, ky pretendent për kryeministër ka shumë frikë nga kritikat e mia publike, çka në esencë janë vigjilencë kundër padrejtësisë në çdo rrafsh.

590