E verteta te ben te Lire

– Zonja Hoxha, mirëmbrëma…
– Mirëmbrëma Blendi!

– Punë voluminoze të shkruash një libër prej 587 faqesh, siç është “Pushtimi i brendshëm” në të cilin tenton të hedhësh dritë mbi të shkuarën dhe të sotmen e Shqipërisë. Ose më saktë, mbi të shkuarën dhe atë çfarë e shkuara vazhdon të transmetojë ende në shoqërinë e sotme apo jo.
– E thatë shumë mirë, por mua më duhet t’iu falënderoj ju dhe më duhet t’ju uroj njëkohësisht që dëshmoni për një emancipim si gazetar, emancipim njerëzor jo vetëm profesional, që më ftoni të flas këtu, kur ju jeni një nga ata, që unë kam përmendur si shumë të tjerë pa pasur probleme personale për askënd. Por në daljen e përgjithshme të çështjes që unë ngre, më është dashur që të flas edhe për ata. Kështu që unë e çmoj shumë faktin që ju më keni ftuar mua këtu.

– Zonja Hoxha, nuk ka asnjë lloj problemi në qoftë se ju keni kritika në drejtimin tim. Kjo është puna ime e përditshme. Unë intervistoj njerëz

104

që më duan dhe që s’më duan, që më lëvdojnë apo kritikojnë. Kjo është puna ime dhe natyrisht isha shumë kurioz në momentin që mora librin, për ta parë atë dhe natyrisht për të parë atë që ju kishit shkruar në adresën time. Jam i hapur për të diskutuar për shumë gjëra. Por doja t’ju bëja një pyetje për të hyrë drejtpërdrejt në intervistë. Përse ky libër erdhi tani?
– Ky libër erdhi tani, sepse tani u poq, në kuptimin që u plotësua mund të them. Mund të vinte edhe më parë, por 2-3 vjet unë nuk kam qenë shumë mirë me shëndet dhe mbeti në sirtar ose kam botuar gjëra më të rralla. Vjen tani, sepse në fund të fundit, kur them u poq, tani unë jam shumë e qartë për çfarë mendoj, për kush jam si individualitet, kush jemi ne shqiptarët, çfarë kemi kaluar, çfarë po kalojmë dhe se si duhet ta kemi të ardhmen.

– A jeni e sigurtë që keni ende gjëra për të thënë? Kam përshtypjen se ju keni shkruar shumë, keni folur shumë, keni dhënë intervista… A jeni e sigurtë që nuk i keni thënë të gjitha, por ka ende gjëra për të thënë?
– Kam shumë, shumë gjëra për të thënë, e kam thënë edhe herën e fundit. Janë hollësira që bindin më shumë lexuesin siç edhe e ngjethin më shumë atë. Më duket se është Cvajk ai që thotë: “Të vërtetat e mëdha fshihen pas hollësirave”.

– Përse Sigurimi i Shtetit duhet t’u ndiqte ju?
– Besoj për mënyrën se si më shikonin ata.

– Keni fakte konkrete për këtë?
– Kam fakte konkrete, dosja ka ekzistuar, nuk e di tani ekziston

105

apo jo. Shumë njerëz m’i kanë shprehur këto dhe unë retrospektivisht i vërtetoj të tëra. Ndaj them kam shumë e shumë gjëra të tjera, ku ngërthehet e gjithë familja ime, motra, vëllai, martesat e tyre të detyruara nga Nexhmija. Jo më martesa e Ilirit me Teutën, që kjo e fundit lakohet se u dashuruan, e të tjera me radhë.
Martesat e vëllait dhe motrës time u bënë që të prishej martesa ime me Sokolin. Siç i di këto të gjitha tashmë, për një kohë të gjatë mezi i kam kuptuar, por i kam vërtetuar me shumë analiza, dëshmi, takime etj,. ashtu di çdo gjë, shumë hollësira, por kam shprehur vetëm të domosdoshmet për ata njerëz që unë i kam përmendur aty në zbërthim të çështjes. Për ta plotësuar këtë temë madhore, që në të vërtetë është çështje kombëtare.
Komunizmi ishte komunizëm, komunizmi duhet të ikte meqenëse si ideal është sublim, por si praktikë polli totalitarizëm. Ndonëse komunizmi duhet të ikte, fatkeqësia reale nuk ishte “komunizmi” në vetvete, jo se bëri pak si ideologji. Sepse bëri Kushtetutën që në vetvete ligjëronte reprezaljet. Por katastrofën më të thellë në Shqipëri e ka bërë agjentura.

– Çfarë do me thënë agjentura?
– Domethënë njerëzit që kanë qenë të lidhur me shërbimet antishqiptare…

– Ju mendoni që në Shqipërinë komuniste ku edhe miza që fluturonte kontrollohej, ka pasur një agjenturë të huaj që vepronte?
– Sigurisht, se miza që fluturonte, nuk fluturonte kot.

106

– Kush agjenturë? Cilat ishin agjenturat që vepronin në Shqipëri?
– Ka qenë KGB-ja dhe UDB-ja. CIA, shumë shumë ka dashur të ketë nën kontroll situatën. Këto kanë ardhur prej Jaltës, kjo është rrjedhojë e Jaltës. Është logjike, po të fillojmë me formimin e partisë, të kalojmë me profilin e Hoxhës, etj. mund të thuash shumë dhe kanë rëndësi historike për t’u parë. Si detyrim i vendosjes gjeopolitike strategjike të vendit tonë, kjo çështje mbeti medoemos me pasoja. Por, kanë pak rëndësi për temën tonë.

– KGB-ja dhe UDB-ja ishin të pranishme në Shqipëri në nivele të larta apo jo?
– Rezultojnë që ishin të pranishme në Shqipëri në nivelet më të larta.

– Ju keni fakte për këtë, kush e thotë?
– Faktet janë gjithçka që ka bërë Ramizi dhe Nexhmija.

– Ju po thoni që Ramiz Alia dhe Nexhmije Hoxha ishin agjenturë e KGB-së apo UDB-së.
– Po, ishin fitimtarët.

– Ç’do me thënë fitimtarët?
– Domethënë pasi bënë të gjithë luftën për pushtet, pasi shkatërruan dhe vranë të gjithë pretendentët.

– Pretendentët i vrau Enver Hoxha apo Ramiz Alia me Nexhmije Hoxhën?
– I “vrau” Enver Hoxha, sepse ishte ai në krye. Mund të ketë

107

pasur edhe ndonjë firmë aty që në fund të fundit gjatë luftës për pushtet, kur i thua që ky njeri është i rrezikshëm e të tjera, vendimet janë të paracaktuara. Në parantezë, unë pashë filmin dhe kam qarë siç ka qarë çdo grua shqiptare, por këtu po analizojmë, t’i lëmë sentimentet.

– Pra ju po thoni që Enver Hoxha përdorej për të eliminuar ata persona që …
– Enver Hoxha nuk përdorej. Është fjalë e dobët, edhe Enver Hoxha për sytë e mi është shumë i fortë dhe ashtu ka dalë i fortë. Por Enver Hoxhës i jepej një informacion i gabuar. Dhe ky informacion i gabuar nuk ka qenë vetëm kur ai u izolua, sepse kur u izolua u bë absolutisht i kontrollueshëm. Dua të them, që informacioni i gabuar i jepet çdo lideri nëpërmjet rrugëve institucionale. S’ka bashkëpuntorë që t’i flasë titullarit kryesor, në këtë rast diktatorit, që ky zhvillim që po bëjmë nuk po ecën. Por do t’i bëjë vetëm lëvdata euforike. Kjo është logjika në të gjithë botën.

– Përse Nexhmije Hoxha duhet të ishte agjente e KGB-së apo Ramiz Alia i UDB-së, ata ishin drejtues shumë të lartë të regjimit komunist?
– Ramiz Alia nuk e merrte kurrë pushtetin dhe Nexhmije Hoxha nuk e merrte kurrë pushtetin, pasi të vdiste Enver Hoxha pa qenë të tillë.

– Po e kishte përsa kohë Enver Hoxha ishte gjallë…
– Po do të trajtohej nga Mehmet Shehu ashtu siç u trajtua Mehmet Shehu nga Enver Hoxha, dua të them në emër të tij

108

nga Kadri Hazbiu, Ramiz Alia e Nexhmije Hoxha.

– Pra, ju mendoni që Nexhmije Hoxha dhe Ramiz Alia kishin frikë nga Mehmet Shehu?
– Padyshim.

– Përse kishin frikë?
– Sepse Mehmet Shehu ishte më i egri i të gjithëve.

– Ishte i egër, por të gjithë mendojnë se ai do të sillej mjaft mirë me familjen e Enver Hoxhës…
– Kështu mendojnë të gjithë, por nuk mendonte Nexhmije Hoxha kështu.

– Ju mendoni se Nexhmije Hoxha kishte realisht frikë nga Mehmet Shehu?
– Nexhmije Hoxha kishte realisht shumë frikë nga Mehmet Shehu.

– Si është vrarë? Është vetëvrarë apo vrarë?
– Është vrarë. Unë them që është vrarë, hollësirat nuk është as vendi dhe ato janë hipotetike.

– Vrasjen e Mehmetit ju e nxirrni në analizën e sotme, apo e keni dyshuar që në momentin që ndodhi?
– Unë e kam ndjerë që është vrarë, sepse nuk mund të vetëvritet një burrë si ai, aq më tepër që Enver Hoxha e kish falur dhe herë tjetër.

109

– Më pas në analizat që keni bërë, ju rezulton i tillë…
– Në të gjitha analizat ashtu më del. Me mërzitjen e Enver Hoxhës ashtu më del. Me gëzimin e Nexhmijes ashtu më del, edhe të fëmijëve, edhe me tablonë sinoptike ashtu më del. Sepse me tablonë sinoptike E. Hoxha duhet të qetësonte Shqipërinë, njerëzit, sepse nuk është e kollajshme të vetëvritet një kryeministër, dhe duhet ta deklarojë spiun gjë që edhe mund ta ketë besuar. I KGB-së ishte, sepse e ka ditur vetë Enver Hoxha dhe e ka lejuar. Ai i dinte se kush është i KGB-së dhe kush jo, pra kë lejonte dhe kë jo.

– Ju mendoni që Enver Hoxha e dinte se kush ishin spiunët e KGB-së?
– Po. Po.

– Dhe i toleronte?
– Jo i toleronte, i linte në funksion, jua diktonte funksionin. Dhe në rastin e tablosë sinoptike, thotë që më ka dalë poliagjent. Pra më ka dalë edhe një anë tjetër që unë nuk e njoh. Domethënë më ka tradhtuar.

– Ju mendoni që edhe midis drejtuesve të lartë të regjimit komunist kishte njerëz që punonin për KGB-në dhe UDB-në? – Po është e domosdoshme në çdo shtet kështu është.

– Dhe këta njiheshin nga drejtuesit e lartë komunistë?
– Enver Hoxha njihte ata që jua dinte hapin. Ata që nuk i njihte po të bëheshin rrezik do t’i likuidonte. Do t’i likuidonte në emër të së vërtetës që ata ishin rrezik ose në emër të

110

intrigës që ju thurej nga të tjerë që ata ishin rrezik.

– Të gjitha këto eliminime që Enver Hoxha bënte, ndahen në dy pjesë: eliminimet e atyre që quheshin kundërshtarë politikë, klasat e përmbysura që në njëfarë mënyre komunizmi u mori pushtetin dhe i ndëshkoi dhe eliminimet brenda kupolës drejtuese të Partisë Komuniste…
– Enver Hoxha ka bërë reprezalje vetëm për luftën për pushtet. Luftën e klasave e kemi zhvilluar vetë, e ka zhvilluar shoqëria që është e molepsur nga agjentura. Shqipëria ka kaluar nën vrojtim, 1 në 3 veta do të ishte i Sigurimit. Këtë s’e ka bërë Enver Hoxha dhe as e ka ditur ai.

– Është e vërtetë kjo?
– Po, është e vërtetë, një në tre veta ishte bashkëpunëtor i Sigurimit të Shtetit. Vëllai i gruas të vëllait tim, ishte një ndër ata. Dhe vëllai im vdiq 40 vjeç, sepse ishte i pakënaqur me Ramiz Alinë pas vdekjes së Enver Hoxhës. E deklaroi këtë dhe për gjashtë muaj vdiq. Një histori e tillë, e ngatërruar, me shumë intriga ndodhi edhe me time motër më vonë, e cila vdiq po rreth 40 vjeç, pikërisht kur do hapej publikisht. Të gjitha këto janë fakte që mua më kanë çuar në rrugën e studimit se çfarë ka ndodhur poshtë te njerëzit e thjeshtë, pale ata të implikuarit biografikisht. Sepse mua m’i bëri Nexhmija dhe Ramizi, dikujt tjetër ia ka bërë kryetari përkatës.

– Ju e ndjenit këtë dhunë që ushtrohej poshtë?
– Nuk e kam ndjerë kurrë këtë dhunë që është ushtruar poshtë,

111

e kam ndjerë vetëm në familjen e Enver Hoxhës, jam ngritur kundër saj, kam luftuar kundër saj. Duke mos e ditur, unë kërkoj ndjesë, pale pastaj që po ta dija nuk e di se çfarë do të ndodhte me mua, se do të dilja kundër, por jo për luftë për pushtet. Si rrjedhojë, nuk do të isha këtu, do të isha diku tjetër. Në librin tim, logjika e sistemit është analizuar shumë mirë, po gjithashtu nuk mjaftonte vetëm logjika e sistemit, por duhej më tepër se kaq që Shqipëria të ishte ajo që ishte dhe të jetë ajo që është. Është agjentura që donte të ndante Shqipërinë, gjysmën Beogradit dhe gjysmën Greqisë. Fakte këto, që sot dalin falë edhe studiuesve si Auron Tare, por edhe gjëra që diheshin. Përsa i takon Enver Hoxhës, nuk të falte për pushtet. Por ama fali Sejfulla Malishovën, fali Kristo Frashërin, e të tjerë si ata. Shumë të persekutuar i kanë fëmijët nëpër shkolla, sepse i kanë dërguar letër Enver Hoxhës dhe Enver Hoxha i ka toleruar. Unë vetë, jam martuar me Sokol Hoxhën, pasi ime motër mori nipin e armikut të popullit që ishte në burg. Pra, Enver Hoxha toleronte.

– Por ka eliminuar persona, që në gjykimin tim nuk e kërcënonin pushtetin e tij?
– I janë paraqitur si të tillë në rrugë institucionale.

– Ka mjaft komente që lidhen me atë që quhet trashëgimia e Enver Hoxhës, që ndahet në dy pjesë, atë që quhet trashëgimia kulturore, dokumentare dhe trashëgimia pasurore. Ku gjenden shumë prej dokumenteve origjinale të Enver Hoxhës, ditarët, shënimet e tij, kopje të të cilëve ndodhen

112

sot në Arkivin e Shtetit të transferuara nga arkivi i tij personal në fondin e Komitetit Qendror. Ku gjenden origjinalet?
– Origjinalet, i ka Nexhmije Hoxha dhe Teuta për pasojë. Jo kot e kam quajtur Nexhmija 2 Teutën, jo për ilaritet, por ato funksione kishte marrë që në gjenezë, që kur u martua me Ilir Hoxhën. U martua me intriga të llahtarshme, intriga që asnjë vajzë 15-vjeçare nuk do t’i mbante në kurriz.

– Si mund të bëjë intriga një 15-vjeçare?
– Epo ja që ajo i ka bërë. Në qoftë se duhet të verifikohet e vërteta ime, duhet të ndalen tashmë se vjen një ditë që thuhen të gjitha. Edhe unë nuk dua t’i them të gjitha. Intriga të nënës së saj, një kartomante, një grua që merrej me stregonerira, një manipulatore. E kaluara e të ëmës së saj është shumë e diskutueshme. Kjo grua, e lidhur me Nexhmije Hoxhën që herët, çfarë nuk kanë bërë që e bija, vajza e saj, të bëhej nusja e Ilir Hoxhës.

– Po mund të jetë e drejta e çdo nëne që ta martojë vajzën e saj me djalin e kreut të shtetit…
– Po, por jo medoemos të bëjnë presion tek autoritetet mjekësore që ata të pranojnë që është shtatzënë kur nuk është. Njerëzit janë gjallë dhe le ta kundërshtojnë. Le ta kundërshtojë Nexhmija edhe mjeku. Kështu janë këta njerëz. Kështu i kanë nisur fillesat e tyre.

– Si kanë qenë raportet tuaja me nusen tjetër të familjes Hoxha? Ka pasur xhelozi mes jush?

113

– Kjo është një pyetje fare normale. Jam shumë e ftohtë ndaj pyetjeve të tilla. Kuptohet që ka pasur deri obsesion të njëanshëm nga ana e saj. Duhet ta njohësh atë dhe kush e njeh le ta vlerësojë, le ta pëlqejë. Si e kam njohur, si jam llahtarisur prej saj, sa ka ardhur në shtëpinë e Enver Hoxhës, këto gjëra që nuk i përkasin fushës së xhelozisë humane. Janë çështje pushteti, që i delegonte Nexhmija, gjë që intuitivisht unë e kam ndjerë që në fillim. Unë prej saj vetëm jam ruajtur dhe kam thënë që një gjë kaq e trashë, kaq e pashkolluar është shumë e rrezikshme, sepse është në gjendje që të bëjë gjithçka, e komanduar siç ishte.

– Jeni e sigurt që nuk është motivimi i një problemi xhelozie mes jush?
– Po, në qoftë se është motivim xhelozie fakti që në vitin 1990, ka qenë ndërlidhëse e Ramiz Alisë dhe Nexhmije Hoxhës me Edi Ramën, Blendi Gonxhen dhe të ndjerin Ardian Klosi. Të cilët, i fuste në kurth nëpërmjet mënyrave femërore dhe i rikatonte më pas. Kjo ishte metodë jo vetëm e saj, por e diktuar dhe e njohur nga Ramizi dhe Nexhmija.

– Ramiz Alia në fund të fundit e çoi në burg Nexhmije Hoxhën në mos gaboj në 1991-n?
– Ramiz Alia e çoi në burg Nexhmije Hoxhën, sepse u thye paksa gjasme varianti i Katovicës, që nuk ishte Katovicë e Gorbaçovit por ishte e Ramiz Alisë. Sepse Gorbaçovi, nuk bëri Katovicën që në rast nevoje ta kthente pushtetin me gjak dhe hekur, kurse Ramiz Alia e deklaroi që pushteti jonë është i sigurt dhe ne do ta kthejmë pushtetin me gjak dhe me hekur.

114

Kështu që në burg e futi Nexhmijen vetëm për kafe, siç futi edhe të tjerët moralisht jo politikisht. Edhe kjo i doli nga dora, sepse ishte presioni i brendshëm sepse ishte Sali Berisha kryeministër. Sali Berisha, sado të ketë qenë komunist i egër, apo ekstremist komunist, etj., ishte nën presionin nga poshtë, nga e djathta e mirëfilltë.

– Çfarë ka ndodhur me trashëgiminë dokumentare të Enver Hoxhës? Besoni që i ka Nexhmije Hoxha? Keni fakte apo analizë?
– Po, po, i ka Nexhmije Hoxha. Ajo edhe për dokumentacionin tonë personal, letërkëmbimin me Enver Hoxhën na ka dhënë kopje, jo origjinalet. Origjinalin ia ka dhënë Ilirit dhe Teutës (“trashëgimtarëve” të ardhshëm të pushtetit, sipas programit të saj e të R. Alisë). Këtë e di, sepse ma tha vetë, se nuk kisha si ta dija. Edhe Pranverës i ka dhënë kopje, të gjitha të tjerat i ka mbajtur vetë, edhe letërkëmbimin tonë, që nuk janë të rëndësishme, janë ditarë, letra.

– A rrezikon zonja Hoxha të zhdukë, të shkatërrojë ose të dëmtojë materiale komprometuese, që mund të gjenden në arkiv, por që kanë vlerë historike?
– Për mua i ka zhdukur, sepse ajo fshihet pas Enver Hoxhës, bën propagandë është dogmatike, aspak patriote, është gjoja konservatore marksiste-leniniste. Por ndërkaq, në këtë formë ajo e degjeneron Enver Hoxhën, i cili qe shumë më pak marksistleninist se sa ishte nacionalist.

– A ka pasur një trashëgimi financiare të Enver Hoxhës?

115

– Nuk është e mundur të ketë pasur. Mund të ketë pasur trashëgimi shtetërore.

– Kë quani ju shtetërore?
– Shtetërore quaj fondin shtetëror. Një shtet ka fondin e vet, që sot ndodhet atje ku i ka çuar i biri i Ramiz Alisë, gjatë vizitës me të atin në Amerikë. Është në libër, se si ata e kanë transferuar fondin shtetëror, thesarin e shtetit në Amerikë dhe e zotërojnë për veten e tyre.

– Fond i madh?
– Nuk e di. Në këtë mes, Nexhije Hoxhën e kanë nxjerrë jashtë. Nëse kishte kodin më parë, s’e ka më tani. Po pa gjë nuk ka ngelur. E para paguhet nga UDB-ja, ndërsa e ëma e Teutës ka punuar në Thesarin e Shtetit.

– Cila është trashëgimia financiare e Hoxhës, zero?
– Jo e Enver Hoxhës, e Nexhmije Hoxhës. Së pari, Enver Hoxha ka vdekur, së dyti ai nuk ishte i interesuar për këto gjëra, me bindjen se gjithçka ishte e shtetit dhe e popullit. Edhe shtëpia na thoshte se është e shtetit. Por di dhuratat që iu kanë ardhur nga kryetarë shtetesh, si Sihanuk etj. që janë objekte me vlerë.

– A ka qenë realisht Nexhmije Hoxha e papërfillshme nga Enver Hoxha në atë që quhej drejtim i shtetit?
– Deri në vitin 1973, ajo ka qenë ne dukje një grua intelektuale për hesap të saj dhe kaq. Me sëmundjen e Enver Hoxhës, tek kontrollonte shëndetin e tij, ajo u bë gjithnjë e më e fuqishme si

116

transmetuese, fillimisht. Më vonë nuk mund ta thuash se çfarë bënte nëpërmjet transmetimit. Unë këtu kam një fotografi (faqe 650).

Nexhmija transmetuese, kontrolluese dhe manipulatore e porosive të Enver Hoxhës

Nexhmija transmetuese, kontrolluese dhe manipulatore e porosive të Enver Hoxhës

E vetmja që unë po sjell vetë sepse çdo foto tjetër është prej medias, ku Nexhmije Hoxha flet në telefon, në kohën që Enver Hoxha rri normalisht. Praktikisht ajo po transmeton orientimin me këtë telefon.

– Po mund të flasë në telefon, çfarë problemi ka?
– Ky telefon është i lidhur drejtpërsëdrejti me Komitetin Qendror.

– Pse kishte një telefon direkt të lidhur me Komitetin Qendror?
– Po, ishte i lidhur direkt. Telefoni për shtëpinë, familjen ishte i brendshëm. Pra, nuk është duke folur me familjen. Nuk po flet as me punën e saj, se s’mund të flasë në prani të Enver Hoxhës çështjet e saj. Në prani të Enver Hoxhës do të fliste vetëm me urdhrin e tij. Është një telefon special. Kjo fotografi, vërteton që me izolimin e Enver Hoxhës, Nexhmije Hoxha të paktën bëhet transmetuese. Pastaj gjatë transmetimit se si evoluon roli i saj në filtër për të sjellë informacionin ashtu siç e do, kjo është çështja.

– Po në fund të fundit, informacionin e bashkëshortit të saj përcillte apo jo?
– Informacioni vjen nga fushat e Shqipërisë, është informacioni i Shqipërisë. Informacioni është ai që çoi në tufëzimin. Tufëzimin e ka bërë Instituti Marksist-Leninist ku kjo ishte drejtore. E ka bërë Harilla Papajorgji sipas modelit sovjetik, e ka aprovuar kjo bashkë me Ramiz Alinë.

117

– Kjo është një përgjegjësi direkt e Enver Hoxhës. Vendimet për tufëzimin janë marrë prej tij, ai ishte drejtues i shtetit…
– Ia kanë ofruar si zgjidhje. Tufëzimin ai nuk e njihte si ekzistencë, në qoftë se nuk i është prezantuar si zgjidhje e domosdoshme, se kështu shkon mirë ekonomia në fshat, afrohet me standartin e qytetit etj. Ai deri në fund, edhe para vdekjes ka thënë që çfarë kemi bërë me tufëzimin dhe a është e mundur që të jetojë një fshatar pa një lopë, pa një pulë, etj. Kjo foto, është vetëm sinjal i problemit që rreth Enver Hoxhës, filloi filtri në vajtje dhe në ardhje. Kjo është e vërteta. Se si e gjykon cilido, nuk ka rëndësi. Enver Hoxha dhe i izoluar e kuptoi izolimin e Shqipërisë deri në atë pikë, sa në 1982-n, ai bëri hapjen deri edhe ideologjike. Të lëshohej ideologjikisht, domethënë ka lëshuar gjithçka. Në 1982-n, bëri marrëveshjen me Shtrausin, gjë që u pengua nga Nexhmije Hoxha dhe Ramiz Alia. U pengua nga ky telefon.

– Po pse duhet ta pengonin?
– U pengua që të mbanin pushtetin nën urdhrin e UDB-s, që Shqipëria të mbetej e dobët si kafshatë për t’u kapërdirë. Ndryshe nuk mund ta mbanin pushtetin. Po të hapej e zhvillohej Shqipëria, do të dilnin të rinj, udhëheqje e re, progresiste, me nivelin dhe inteligjencën sipas arsimimit brilant popullor. Sepse është Nexhmije Hoxha dhe Ramiz Alia që kanë mbajtur atë Byro aq mediokre, që ta shtypnin.

– Në mes të viteve ’80, para vdekjes së Enver Hoxhës, ju e dinit nivelin e Byrosë Politike?

118

– Unë jam këtu te ju dhe dëshmoj, që Enver Hoxha më ka bërtitur për të tretën herë, sepse një herë më tha normalisht, të dytën po ashtu, të tretën më bërtiti, se përse nuk më jep kandidatura për Komitetin Qendror të Rinisë dhe më pas kërkonte për Komitetin Qendror të Partisë. Kjo Byro nuk i përgjigjet nivelit të vendit tonë thoshte, nivelit të shkollimit.

– Përse ishte përzgjedhur kjo Byro Politike? Përgjegjësia në fund të fundit, ishte sërish e tij…
– Atij i vinin me listë, ky dhe ky me këto karakteristika “brilante”. E thashë, siç u bënë vrasjet ashtu bëheshin edhe zgjedhjet e anëtarëve të Byrosë.

– Nexhmije Hoxha nuk ka shprehur keqardhje as në intervistën e fundit. Në eliminimet a ka rol ajo?
– Unë them që ka rol vetëm Nexhmije Hoxha. Shiko, ju keni shkruar me stilin e Montefiores, por Enveri nuk ishte Stalin. Ishte stalinist, sepse Stalini e mbrojti për Kosovën. Enveri në qoftë se do ta njihte Stalinin siç njihet sot ai do të kishte korrigjuar shumë gjëra. Enver Hoxha ishte ndryshe. Nuk ishte Stalin. Nuk njihte orgji-dashuri-urrejtje dhe pastaj gjakderdhje. Ishte shumë i kontrolluar, i matur, serioz dhe shumë i ekuilibruar dhe me jetën e tij. Nuk po flas, që e kam shoqëruar në mbledhje, por në shtëpi. Gjithçka e ka bërë Nexhmije Hoxha së bashku me Ramiz Alinë.

– Po si mund ta bëjë një grua këtë?
– Në emër të Enver Hoxhës. Është përdorur Enver Hoxha.

119

– Po flisni gjithnjë pas sëmundjes?
– Po, pas sëmundjes, që në 1972-n.

– Po në bisedat familjare, a insistonte për ta bindur?
– Jo, jo. Ajo ishte inekzistente, nuk fliste, vetëm dëgjonte. Unë vetë mund të kem folur, apo ngritur ndonjë problem të vogël. Ai i thoshte: “Çohu dhe zgjidhe!”. Ajo ngrihej, shkonte te telefoni, jo pranë tij, në dhomën tjetër. Nuk e zgjidhte dhe unë nuk mund t’i thosha Enverit që Nexhmija nuk e zgjidhi problemin.

– Keni biseduar ndonjëherë me Enverin për Nexhmijen? Kishte xhelozi mes jush dhe zonjës Hoxha?
– Xhelozi? Jo, xhelozi jo. Unë kam të drejtën e të gjithë botës, por nuk arrij të urrej, nuk e njoh urrejtjen. Ndoshta do të ishte mirë, sepse urrejtja është ndjenjë shumë e fortë, e të çon përpara, ndonëse jo moralisht. Por unë kam frikë nga Nexhmije Hoxha.

– Frikë?
– Po, frikë për atë që është. Nga frika për tragjedinë e përgjithshme e kam bërë atë libër. Nga frika se Nexhmije Hoxha është ajo që mund të bëjë gjithçka, bashkë me Ramiz Alinë. Ka bërë gjithçka në këtë vend.

– Sot, ju thatë që keni parë edhe filmin që unë bëra, keni thënë se keni lënë përgjysmë librin sepse jeni ndjerë keq. Vazhdoni pas të gjithë kësaj, ta vlerësoni ende Enver Hoxhën ju personalisht?
– Unë nuk e vlerësoj Enver Hoxhën absolutisht në rrugë

120

personale. Por në kuptimin se si duhet ta vlerësojë universalisht Enver Hoxhën një qytetar. Unë e njoha Enver Hoxhën, dhe derisa e njoha nuk kam çfarë të bëj për çka më rezulton. Megjithatë, për rastin e vrasjeve, unë Enver Hoxhën e kthej përmbys dhe nuk e justifikoj me gjithë legjislacionin që ia lejonte ato.

– Por vazhdoni ta admironi si person?
– Po. Them që dhe është punuar, që të mos ndalemi tek arsimi, shëndetësia, siguria, kjo e ajo se ato dihen. Ju keni kapur një aspekt dhe në këtë aspekt keni punuar shumë mirë. Unë ju uroj. Do të ketë të tjera punime, ai njeri ka qenë nacionalist. Përpos komunist, nacionalizmit ai i ka qëndruar më së miri, sidomos në fund. Ai tha të vendoset feja se e kërkoi Shtrausi, të bëhen lëshime ideologjike, të bëhet çdo gjë që Shqipëria të hapet. Për Kosovën bëri shumë, gjë që Nexhmije Hoxha e shpreh ndryshe në formën që do. Do të thosha që sot akoma Kosova vuan për vetëvendosje dhe prandaj Albin Kurti i drejtohet qeverisë tonë të sotme që të ndërhyjë në OKB për ta ndihmuar, sepse akoma Kosova sot me fusnotën është përsëri e pushtuar. Ashtu siç jemi edhe ne të paorientuar, të çlegjitimuar në substancën tonë kombëtare prej dy partive kryesore. Hap kutitë, mbyll kutitë, shko në parlament, mos shko në parlament. Bëj këtë se e kërkojnë amerikanët, bëj këtë se e kërkon Evropa, kur dhe Evropa dhe Amerika kanë filluar të lodhen me ne dhe thonë bëni ç’të doni vetëm mos u zini.

121

Kështu që ne brenda nesh, ngelemi të sëmurë shumë keq. Kjo gjë, mund të shërohet vetëm prej vetes tonë, siç po shërohet Turqia që ka guximin të kërkojë të hyjë në Evropë me neootomaninë, që do të thotë se nuk kanë qëllim ekspansiv, por që kanë qëllim ngritje ndërgjegjeje kombëtare, krenarie kombëtare. Ne nuk kemi krenari, sepse këtë krenari na e kanë shtypur agjenturat me protagonistët përkatës që përmendëm. Se kanë shtypur emrin e Enverit, dhe e kanë shtypur pikërisht për të shtypur ndërgjegjen kombëtare. Për mua, Enver Hoxha është ndërgjegjja kombëtare.

– Mbas shfaqjes së një filmi mjaft interesant dhe me shumë çmime “Albanian divorce style” që flet për atë që pësuan gratë e bllokut komunist, që ishin martuar në Shqipëri, ruse, polake, etj., ju reaguat publikisht dhe kërkuar ndjesë dhe shprehët keqardhjen tuaj. Si shpjegohet që vetëm ju, e pak të tjerë shprehën keqardhje, dhe shumë prej drejtuesve të tjerë nuk shprehin keqardhje? Vetë zonja Hoxha madje, në intervistë nuk shprehu asnjë keqardhje ndaj viktimave, madje u shpreh se shumë prej atyre që janë dënuar kanë qenë hajdutë ordinerë…
– Jo, tha edhe një gjë më të tmerrshme, se aty flet kot ajo. Puna është se duke kundërshtuar gjoja të sotmen, duke aluduar kundër qeverisë tha: “Kujt t’i kërkoj të falur, këtë gjë nuk po ma kërkon populli”. Së pari, nuk ka ndjenjën e përgjegjësisë, të vetëvuajtjes, kurse në raport me të tjerët nuk ka pasur dhe nuk ka absolutisht ndjeshmëri humane. Pastaj, përpara konceptit popull është për t’u ndalur edhe për të ardhur keq. Kush na ka udhëhequr që atëherë e deri më sot.

122

– Nuk ka shprehur asnjëherë keqardhje askush tjetër?
– Nga familja po thoni… Sokoli është me mua.

“Opinion”, në televizionin KLAN
Gazetari Blendi Fevziu
15 maj 2012

(Me shkurtime)

P.S. Libri “Pushtimi i brendshëm” dhe intervista me Blendi Fevziun e nxori nga strofulla N. Hoxhën, kur për herë të parë u prononcua publikisht me mospërfillje vetëm në telefon të nesërmen, pasqyruar kjo te “Gazeta Shqiptare”. Sipas saj, unë e kam frikë atë, se ajo disponon me dokumenta “gjithçka të keqe” që unë kam bërë. Me këtë bumerang ajo vërteton që Sigurimi i Shtetit më ka ndjekur me urdhër të saj, siç ka ndjekur mijra shqiptarë që ajo i shikonte si rrezik. Kaq mundi, të kërcënojë gruan e djalit të saj, N. Hoxha 90 – vjeçare, kundrejt akuzave të mia për të keqen që i ka bërë popullit shqiptar si agjente e UDB-së që në kohën e luftës për çlirim e si bashkautore në vrasjen nëpërmjet medikamenteve, pra euthanazisë të gjatë të burrit të saj E. Hoxha.

(shënimi im, 25 qershor 2012)

123